Verbeter je visuele vermogen

Oog voor detail

Het visuele vermogen is een belangrijk onderdeel in tennis. Sinds een aantal jaar werkt de tennisbond intensief samen met een optometrist, Richard Hoctin Boes. “Tennis is voor de ogen één van de zwaarste sporten.”

Als je aan een perfecte tennisser denkt, denk je al snel aan een technisch perfect geslagen backhand. Of aan een keiharde service van kanonnen als Goran Ivanisevic. Maar wie denkt er dan aan goede ogen? Het visuele vermogen is één van de meest onderbelichte aspecten op tennisgebied. Waarneming is cruciaal. Denk aan: reflexen, waarnemingssnelheid, beeldoverzicht, diepte zien en oog-handcoördinatie. Is zoiets trainbaar? Jazeker, luidde de conclusie van een rapport van de United States Air Force. Ze presenteerden recentelijk een academisch onderzoek, waarin aangetoond werd dat focusoefeningen een prestatieverbetering van 24 procent geven.

Geen bril nodig, dus…

“Beter zien is beter spelen”, luidt daarom het motto van Richard Hoctin Boes, eigenaar van Optometrisch Centrum ZIEN in Ridderkerk. Hoctin Boes is functioneel optometrist. Hij bestudeert de visuele ontwikkeling, de waarneming en de invloed van de omgeving op het visuele systeem. “Het belang van het zien, het functioneren van de visuele vaardigheden wordt vaak onderschat of niet onderkend”, merkte Hoctin Boes. Begin 2000 besloot hij zich volledig toe te leggen op de visuele verbetering van het oog. Hoctin Boes werkte eerder samen met NOC*NSF. Annemiek de Jong, bondscoach van de jeugd, laat spelers sinds een jaar of vier testen bij Hoctin Boes. De huidige Nederlandse top, onder wie Thiemo de Bakker, Robin Haase en Arantxa Rus, heeft onderzoeken en visuele training doorlopen. Ook Richel Hogenkamp, Nicolette van Uitert en Lesley Kerkhove werden beproefd. “Vaak zijn spelers verrast als ik hiermee kom”, zegt De Jong. “Ze zeggen dan: ik heb geen bril nodig, dus dan zijn mijn ogen toch goed? Ze beseffen soms niet dat het oog veel meer is dan alleen maar goed kunnen zien.”

Complexe informatie

De wetenschap onderschrijft de noodzaak van een goed visueel vermogen in de topsport. Er is de laatste jaren intensief onderzoek naar gedaan. “Vooral in de laatste twee decennia heeft sportwetenschappelijk onderzoek aangetoond dat prestaties niet alleen worden bepaald door techniek van de beweging, maar ook door kwaliteit van waarneming”, stelde Geert Savelsbergh, hoogleraar bewegingswetenschappen, twee jaar geleden in de Volkskrant. In tennis wordt bijzonder veel gevraagd van het oog. Een speler wordt geacht snel te reageren aan het net, hij moet het zien op afstand razendsnel afwisselen met een situatie dichtbij en de informatie vanuit de hersenen moet rap vertaald worden naar een beweging in het lichaam. “Tennis is wat dat betreft één van de zwaarste sporten”, meent tenniscoach Michiel Schapers. “De informatie die je hersenen moeten verwerken is zo complex.”

Verstijven

Schapers is al ruim 25 jaar bezig met visuele tests. Eerst als speler, later als coach en tegenwoordig moet bijna iedere pupil van zijn tennisschool een ogentest doen bij specialist Hoctin Boes. Schapers weet bij een recreant al na een paar ballen te vertellen hoe het visuele vermogen van een speler functioneert. Schapers: “Spelers met een minder visueel vermogen zie je rond het raakpunt verstijven. Niet omdat ze gespannen zijn, maar gewoon omdat ze onzeker zijn over de positie van de bal. Ze weten niet exact waar die zich bevindt.” De Nederlandse topsport is pas sinds kort op de hoogte van de mogelijkheden om het oog te verbeteren. Amerika is een voorloper op het gebied van het visuele aspect. Zodra een professioneel honkballer aangetrokken wordt, volgt bij de keuring eerst een wetenschappelijk onderzoek naar de ogen. “In Amerika heeft elke professionele tennisclub ook een eigen optometrist in dienst”, weet Schapers. “Spelers worden individueel begeleid om hun visuele systeem te verbeteren.”

Manchester United en Chelsea

Bij Hoctin Boes doorloopt een sporter eerst een uitgebreid onderzoek. “Wij kijken op welk vlak we nog verbetering kunnen vinden. We doen dat met een door ons ontwikkeld visueel trainingsprogramma. Na drie maanden onderzoeken we in hoeverre er al verbetering is. Belangrijk punt voor ons is dat de sporter en coach ook het verschil merken. Bij de meting zien we meestal rond de dertig procent verbetering.” Bij snelle balsporten als tennis kan die progressie doorslaggevend zijn. In het voetbal wordt ook gewerkt om het visuele vermogen te verbeteren. Manchester United en Chelsea laten hun spelers regelmatig testen. Hoctin Boes heeft recent een aanvraag gekregen van een eredivisieclub, maar de naam mag hij niet noemen.

Meer informatie? Optometrisch Centrum ZIEN is telefonisch te bereiken op 0180-425639.

Vijf oefeningen om beter te zien

1. Focus tussen twee afstanden, bijvoorbeeld tussen een computerscherm en een foto aan de muur. Hierdoor zal de snelheid verhogen om objecten waar te nemen.

2. Kijk naar een bewegend voorwerp (bijvoorbeeld een bal met cijfers aan een koord) en probeer zo snel mogelijk de cijfers op te noemen.

3. Neem twee potloden en probeer de punten op afstand exact boven op elkaar te zetten. Doe dit in verschillende posities. Hierdoor neemt de nauwkeurigheid van afstandsbepaling toe.

4. Beweeg je ogen, die je afdekt met je handpalmen, voor de wedstrijd gedurende dertig seconden van links naar rechts en andersom. Hierdoor zal de concentratie en alertheid beter zijn.

5. Voor een betere samenwerking tussen hand, voet en oog is er de volgende oefening. Houd een tennisbal hoog met je racket en spring tegelijkertijd zijwaarts over iets (bijvoorbeeld de baseline).